Tiền Giang Quê Em

[Rồng Nhí]

Địa Lý


Diện tích: 2.339 km2.
Dân số (2004): 1.701.047 người.
Tỉnh lỵ: thành phố Mỹ Tho.
Các huyện: thị xã Gò Công; huyện: Cái Bè, Cai Lậy, Châu Thành, Chợ Gạo, Gò Công Tây, Gò Công Đông.
Dân tộc: Việt, Hoa...



Tiền Giang là phần đất của hai tỉnh Mỹ Tho và Gò Công cũ, phía bắc giáp Long An, phía tây giáp với Đồng Tháp, phía đông tiếp giáp với cửa Soài Rạp và biển Đông, phía nam giáp Bến Tre. Thị xã Mỹ Tho cách thành phố Sài Gòn 70 km (44 miles).






Khí hậu Tiền Giang chia làm hai mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô, nhiệt độ trung bình năm 27 ° C, lượng mưa trung bình 2.300 mm/năm (91 in/năm). Các sông chính: sông Tiền, Gò Công, Bảo Định và một mạng lưới kênh đào thuận lợi cho giao thông đường thủy. Từ Tiền Giang có thể đi Sài Gòn hoặc sang Phnôm Pênh bằng đường sông. Đường bộ chính của Tiền Giang là quốc lộ 4, chạy xuyên qua các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.



Là tỉnh đồng bằng, địa hình Tiền Giang chia thành ba vùng rõ rệt: vùng cây trái ven sông Tiền, vùng Đồng Tháp Mười và vùng ven biển Gò Công. Tiền Giang có 32 km (20 miles) đường biển, hàng năm đánh bắt rất nhiều cá và hải sản; đất đai phì nhiêu, là một trong những vựa lúa lớn của đồng bằng sông Cửu Long. Tiền Giang là nơi hội tụ đủ loại sản vật và hoa trái nổi tiếng như mận hồng đào Trung Lương, vú sữa Vinh Kim, xoài cát, cam sành, ổi sá lị Cái Bè... Tiền Giang có hệ thống khách sạn, nhà hàng đầy đủ tiện nghi, nhiều món ăn đặc sản nổi tiếng của miệt vườn vùng sông nước Cửu Long.



ST

[Rồng Nhí]

Thắng Cảnh


Cồn Thới Sơn: Cù lao Thới Sơn nằm đối diện với thành phố Mỹ Tho, một hòn đảo giữa sông Tiền với những vườn cây trái xum xuê trĩu quả, một đặc trưng của văn hóa miệt vườn. Trong 45 phút trên thuyền, du khách sẽ được ngắm cảnh sông nước mênh mông, lộng gió. Sau đó thuyền cập bến Thới Sơn, du khách sẽ đến nhà nghỉ, tham quan những vườn cây trái như: vườn nhãn, sa-bô-chê, mận... và được thưởng thức hương vị thơm ngon của các loại trái cây này. Sẽ thú vị biết bao khi được dạo chơi và nghĩ ngơi trong những khu vườn trái cây nổi tiếng của Nam bộ.



Trại Nuôi Rắn Đồng Tâm: Là một trung tâm nuôi rắn, lấy nọc xuất khẩu, kết hợp trồng cây dược liệu và nghiên cứu điều trị rắn cắn cho nhân dân đồng bằng sông Cửu Long. Từ Mỹ Tho du khách đi 9 km (5,4 miles) là đến trại. Đến đây du khách sẽ được xem khu nuôi rắn công nghiệp với hàng chục loại trăn, rắn khác nhau, được xem cảnh cho rắn ăn, chơi với trăn và nhiều hoạt động khác. Trong trại còn nuôi cá sấu và nhiều loại chim thú khác.



Đồng Tháp Mười: Từ thành phố Mỹ Tho, đi ô tô khoảng 20 km (13 miles), quý khách sẽ đến nông trường khóm (dứa) Tân Lập, nằm trên vùng Đồng Tháp Mười. Đến đây du khách sẽ được thấy thành quả lao động của người nông dân biến vùng đất chua phèn. Tại đây du khách sẽ được tận hưởng hương vị đậm đà của sản vật Đồng Tháp Mười, đã từng có mặt trên bàn ăn Châu Âu, thấy cảnh hoang dã của những cánh rừng Đồng Tháp Mười, địa danh đã đi vào lịch sử Việt Nam.



Chợ Nổi Cái Bè Và Cù Lao Tân Phong: Nằm ở đoạn sông Tiền Giang giáp ranh giữa ba tỉnh Tiền Giang, Vĩnh Long và Bến Tre. Hàng ngày có khoảng từ 400 đến 500 thuyền cỡ lớn đầy ấp các loại trái cây neo dọc hai bên sông để chờ thương lái đến cất hàng. Hàng hóa cần bán được treo vào một cây cao trên mui thuyền để quảng cáo với khách hàng từ xa. Trên mặt sông hàng trăm thuyền nhỏ chợt đến, chợt đi như mắt cửi, tạo nên cảnh sinh hoạt trên mặt sông luôn luôn sinh động. Phía hữu ngạn chợ nổi là cù lao Tân Phong, nơi nổi tiếng có những vườn chôm chôm quả to và ngọt.



ST

[Rồng Nhí]

Kinh Tế


Đây là tỉnh đồng bào ta cư ngụ đông đảo. Ngoài đồng bào Kinh còn có một số đồng bào gốc Khmer, Hoa, Chàm, Thái , Mường... Các tôn giáo chính là đạo Phật, Thiên Chúa, Cao Đài và Hòa Hảo.



Nông nghiệp là nguồn lợi chính trong tỉnh. Đất màu mỡ tiện việc trồng lúa và hoa màu phụ. Có một loại đá cốc mà người dân gọi là "lúa mạ" mọc ngoài bờ bụi, thu hoạch vào hai tháng cuối năm. Cây ăn trái ở Tiền Giang ngon, nổi tiếng. Đất trồng nhiều cây trái, nhưng đặc sản của tỉnh có cam mật và chuối Cái Bè (loại chuối từ thân cây mọc ra), mận hồng đào, vú sữa, nhãn lồng vùng Châu Thành và Thục Nhiêu; dưa Hoàng Kim nhỏ trái vàng rất ngọt trồng vào mùa hè, ổi Mỹ Thuận và dừa. Nem chua ở Tân Hiệp (Bến Tranh) ngon nổi tiếng khắp miền Nam. Diện tích trồng trầu cau khá lớn.



Đất Gò Công ít nhưng màu mỡ tiện lợi cho việc trồng lúa. Các hoa màu phụ có ngô, đậu, khoai lang, sắn... Cây ăn trái trồng nhiều loại nổi tiếng như xoài, măng cầu (na), nhãn, sa ri, chôm chôm, sầu riêng, vú sữa, mận, dưa hấu... Mãng cầu Gò Công nổi tiếng là ngon.



Bờ biển phía Nam dài hơn 30 cây số là lợi thế cho các nghề thủy sản như đánh cá, làm nước mắm và làm muối. Biển có nhiều hải sản như cá mòi, cá thiều, sò, tôm... Mắm tôm chua và mắm tôm chà Gò Công ngon nức tiếng. Trong các kinh rạch thì nuôi cá nước ngọt. Ngoài ra, dân ta còn làm nghề chăn nuôi heo, gà, vịt và tằm dệt vải.



Phía đông bắc và tây bắc qua đến đồng Tháp Mười có đầm lầy. Rừng nước đem lại cho một số cây dùng cho kỹ nghệ và chế biến thuốc như bách bì, dừa nước, mít, mù u, thốt nốt. Sông Mỹ Tho có nhiều cá, đồng bào ta còn nuôi thêm cá nước ngọt. Hai nghề chăn nuôi là heo và vịt.



ST

[Rồng Nhí]

Lịch Sử


Ngày 25/7/1785, viện binh Xiêm La xâm nhập nước ta giúp Nguyễn Ánh đánh quân Tây Sơn. Vua Xiêm sai hai đại tướng Chiêu Tăng và Chiêu Sương đem 20.000 thủy binh và 30.000 bộ binh đưa Nguyễn Ánh về quân Xiêm vào Rạch Giá, đánh lấy đạo Kiên Giang, tiến lên Cần Thơ chia quân đóng dọc Ba Thắc, Trà Ôn, Mang Thít rồi qua Sa Đéc và đợi bộ binh từ Chân Lạp kéo qua, chuẩn bị tiến quân lên Mỹ Tho vào Gia Định. Thời đó vương quốc Xiêm La rất mạnh, chiếm đóng cả lãnh thổ Chân Lạp (Cao Miên) sát với nước ta. Quân Xiêm đi đến đâu cũng hùa nhau cướp phá dân lành, hãm hiếp phụ nữ trong khi quân Nguyễn Ánh làm ngơ.



Tháng Chạp Giáp Thìn, đầu năm 1785, anh hùng Nguyễn Huệ vào Gia Định lần thứ tư, điều khiển nghĩa quân vào Mỹ Tho. Ông dùng mưu phục kích quân Xiêm trên sông Tiền Giang giữa hai khúc Rạch Gầm và rạch Xoài Mứt. Rạch Gầm chảy từ xã Long Tiên (Cai Lậy) qua các làng Bàn Long, Vĩnh Kim đến Kim Sơn rồi đổ vào Tiền Giang. Còn rạch Xoài Mứt chảy từ Giồng Dừa, ấp Thạnh Long sang ấp Thạnh Hưng, xã Phước Thạnh vào rạch Xoài Hột đến Tiền Giang. Khúc sông này hai bên bờ cây cối rậm rạp, hiểm yếu. Ngày 18/1/178, năm vạn quân Xiêm bị phục binh ta đánh tan tành, chỉ còn lại vài ngàn quân chạy đường bộ qua xứ Chân Lạp về nước.



Đất Định Tường thuộc dinh Phiên Trấn. Năm 1731, có tên đạo Trường Đồn. Năm 1772, đổi thành huyện Kiến An. Năm 1801, liền sau đó cải thành dinh Trấn Định và trở thành trấn Định Tường từ năm 1802. Đến năm 1832, Minh Mạng đổi các trấn thành tỉnh, chia Nam phần làm sáu tỉnh: Định Tường, Biên Hòa, Gia Định, Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên.



Cuối tháng 3/1861 đề đốc Chamer của quân Pháp đem quân thủy bộ đánh Định Tường. Tổng đốc Nguyễn Công Nhân bỏ cả thành chạy trốn nhưng dân quân vẫn chống cự giữ tỉnh. Ngày 12/4/1861, Định Tường lọt vào tay giặc. Với hòa ước 1862, triều đình nhà Nguyễn nhu nhược giao ba tỉnh miền Đông cho quân Pháp, trong đó có Định Tường. Sau khi quân Pháp chiếm xong miền Nam, từ năm 1867, chúng chia sáu tỉnh cũ thành 20 tỉnh. Định Tường mất từ đấy để trở thành ba tỉnh mới là Mỹ Tho, Tân An và Gò Công.

Nhưng dân ta không chịu cúi đầu nên từ tháng 6/1861 vũng Gù đã trở thành căn cứ kháng chiến do anh hùng Nguyễn Trung Trực lãnh đạo và được sự trợ lực tích cực của phó cơ Nguyễn Văn Điều. Suốt những năm 1862 - 1864, anh hùng Trương Công Định và con trai là Trương Quyền, cùng với nghĩa quân tấn công quân Pháp từ Gò Công lan ra các tỉnh lân cận. Tháng 3/1862, nghĩa quân vây nhiều đồn bót và giải phóng ở vùng Chợ Gạo, Cài Bè. Ngày 17/12, quân ta tấn công đồn Rạch Trà. Sang ngày hôm sau, 1.200 nghĩa quân do anh hùng Trương Công Định chỉ huy trận đánh đồn Thuộc Nhiêu (thuộc Dương Điềm, Châu Thành).



Trong số những anh hùng sinh trưởng tại Định Tường có Nguyễn Hữu Huân (người làng Tịnh Hà) đỗ thủ khoa thời Tự Đức lúc 20 tuổi. Khi quân Pháp chiếm ba tỉnh miền Đông, ông tổ chức kháng chiến tại vùng Cai Lây, Rạch Gầm, Tam Bình, Mỹ Quý, Gò Lũy... tấn công giặc Pháp ráo riết. Nhiều lần giặc sai Tôn Thọ Tường hoặc tổng đốc Đỗ Hữu Phương dụ ông nhưng không xong. Triều đình Huế buộc ông bỏ vũ khí đầu hàng theo hòa ước 1862 nhưng không được. Pháp dùng toàn lực vây đánh ông.

Sau đó ông bị bắt năm 1863. Năm 1864, Pháp đày ông qua đảo Réunion. Mười năm sau 1874, ông được thả về và tiếp tục chiêu mộ nghĩa quân kháng chiến. Tháng 2/1875, ông đánh các đồn bót và giải tán các ban "hội tề của giặc" tại Định Tường. Pháp phải huy động hết các lực lượng của tỉnh Gia Định và Định Tường vây đánh căn cứ Thuộc Nhiêu. Cuối cùng ông bị bắt, giặc dụ hàng mãi không xong nên bị hành quyết tại chợ Phú Kiết (Bến Tranh). Trước khi chết ông còn làm thơ với nét mặt thản nhiên, ai ai cũng kính phục và thương tiếc.



ST

[Rồng Nhí]

Di Tích


Di Tích Văn Hóa Óc Eo Gò Thành: Thuộc xã Tân Thuận, huyện Chợ Gạo. Đây là khu di tích văn hóa Óc Eo có niên đại từ đầu thế kỷ 1 đến thế kỷ 6 sau công nguyên. Khu di tích đã khai quật 3 lần và tìm thấy các pho tượng quí: Vinus, Negasa, Nam Thần cùng nhiều hiện vật bằng vàng, đồng và gốm. Đây là một di tích đặc biệt quan trọng có giá trị trong việc nghiên cứu về nền văn hóa Phù Nam tại tỉnh Tiền Giang.



Di Tích Lịch Sử Rạch Gầm - Xoài Mút: Thuộc xã Kim Sơn, huyện Châu Thành, là di tích lịch sử nơi vua Quang Trung - Nguyễn Huệ đánh bại 3 vạn quân xâm lược Xiêm, đêm 19 rạng ngày 20 tháng giêng năm 1785, một chiến thắng vang dội trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.



Chùa Vĩnh Tràng: Là ngôi chùa lớn nhất tỉnh Tiền Giang thuộc xã Mỹ Phong, thành phố Mỹ Tho, trên khuôn viên nhiều cây cảnh đẹp, rộng hơn 2.000 m2 (18,000 sq ft). Chùa do ông bà Bùi Công Đạt xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ 19. Đến năm 1849, hòa thượng Huệ Đăng ở chùa Giác Lâm (Gia Định) về trụ trì đã tổ chức xây dựng thành ngôi chùa lớn và đặt tên là chùa Vĩnh Tràng. Năm 1907, hòa thượng Chánh Hậu cho trùng tu lại chùa, tạo ra một ngôi chùa mang dáng vẻ kiến trúc châu Á pha lẫn châu Âu. Sự kết hợp hài hòa hai phong cách kiến trúc Á - Âu đã tạo nên vẻ đẹp lộng lẫy mà thanh thoát nơi cửa Phật bởi những hàng đá hoa rực rỡ, những bộ cột, những bức hoành được chạm khắc công phu... tất cả phản ánh tinh hoa nghệ thuật điêu khắc Việt Nam 100 năm trước. Trong điện Phật có 60 pho tượng bằng gỗ quí, đặc biệt bộ tượng thập bát La Hán được tạc vào năm 1907 là đỉnh cao của nghệ thuật tạc tượng vùng đồng bằng sông Cửu Long.



Chùa Hội Thọ: Chùa dựng ở ấp Mỹ Hưng, huyện Cái Bè. Nguyên gốc trước kia là chùa Kim Chương ở Gia Định. Khi quân Pháp chiếm thành Gia Định, hòa thượng Minh Giác cùng đệ tử đã về Cái Bè lập chùa và đổi tên là chùa Hội Thọ. Trong chiến tranh chùa bị hư hỏng hoàn toàn. Ngôi chùa hiện nay được xây dựng vào năm 1982 và sau đó được trùng tu. Trong chùa còn lưu giữ một số tượng thờ, bài vị, tự khí, pháp khí của chùa cổ Kim Chương: tượng Tiêu Điên bằng gỗ cao 1,34 m (4.02 ft), tượng Thập Điện Minh Vương bằng gỗ cao 0,70 m (2.10 ft), tượng Phật A Di Đà bằng đất nung cao 0,55 m (4.65 ft). Trong chùa có tháp thờ hòa thượng Thiệu Long.



Chùa Linh Thứu: Tọa lạc gần chợ Xoài Hột, xã Thanh Phú, huyện Châu Thành. Chùa dựng vào khoảng thế kỷ 18. Đến năm 1811, vua Gia Long đổi tên thành chùa Long Tuyền. Năm 1841, vua Thiệu Trị đổi lại tên là chùa Linh Thứu. Chùa đã trùng tu, sửa chữa nhiều lần dưới thời thiền sư Nguyệt Hiện (giữa thế kỷ 18), hòa thượng Chánh Hậu (cuối thế kỷ19), các sư bà Như Nghĩa, Thông Huệ và Như Chơn (từ năm 1945 cho đến nay).



ST

[Rồng Nhí]

Lễ Hội


Hội Vàm Láng: Lễ hội diễn ra tại xã Kiểng Phước, huyện Gò Công Đông vào ngày 10/3 âm lịch. Đây là lễ hội nghinh Ông (cá voi) của ngư dân vùng Tiền Giang. Vào đêm hội, nghi lễ được tổ chức tại chùa thờ Cá Ông, dân làng dâng lễ vật, các nhà sư tụng kinh, hóa vàng mã. Lễ cử hành vào khoảng 9 giờ sáng ngày 10 tháng 3 âm lịch, thuyền nghênh Ông được trang hoàng lộng lẫy, trên đắt bàn thờ có mâm cỗ mặn, từ rạch Vàm Láng tiến ra sông Xoài Rạp, lễ rước có tấu nhạc, ca xướng. Quay về các thuyền thắp đèn kết hoa rực rỡ, sau đó là lễ cúng vong Ông. Kết thúc là lễ an vị Ông, đưa Ông về thờ ở chùa. Trong ngày hội, dân làng tổ chức ăn uống, vui chơi biểu diễn cải lương rất tưng bừng.



Hội Tứ Kiệt: Lễ hội Tứ Kiệt ở xã Thanh Hòa, huyện Cai Lậy, diễn ra trong hai ngày 15 - 16 tháng 8 âm lịch để tưởng niệm bốn vị anh hùng (là các ông: Đuốc, Long, Rông, Thận) đã nổi lên chống quân Pháp. Sau đó các ông bị bắt và bị hành quyết. Mộ của bốn ông còn gọi là lăng Tứ Kiệt ở xã Thanh Hòa. Tục truyền các vị rất linh ứng nên dân chúng quanh vùng tham dự lễ rất đông. Sau lễ dâng hương tưởng niệm lễ hội còn tổ chức những hoạt văn hóa và các trò vui dân gian.


ST