mucdong
02-22-2008, 06:06 PM
Bần Nữ Thán là một thiên văn vần theo lối tự truyện trong nền văn học cổ Việt Nam. Truyện thơ gồm có 216 câu do một tác giả Vô Danh sáng tác được viết theo thể Song Thất Lục Bát. Đây là một thể thơ đặc biệt của nền thi ca Việt nam, gồm có 4 câu ba vần. Hai câu đầu có 7 chữ thuộc vần trắc và hai câu kế là 6 và 8 chữ thuộc vần bằng. Nhờ sự kết hợp hài ḥa giữa vần trắc của 2 câu 7 và vần bằng của 2 câu 6, 8 nên dễ gây xúc động ḷng người. Nội dung của Bần Nữ Thán kể lại tâm sự buồn than [Thán] của một cô gái nhà nghèo [Bần Nữ] trước cảnh đời nhiều hệ lụy trắng đen.
--------------------------------------------------------------------------
Tạo Hóa Trớ Trêu
1. Kiếp phù thế, nhân sinh thấm thoắt,
V́ chữ bần, nên ngắt chữ duyên!
Ai làm số phận xui nên ?
Há thua sắc thắm, há hèn màu tươi.
5. Con tạo hóa trêu ngươi chi tá ?
Đem sắc, tài thu cả vào khuôn,
Hiên tây thấp thoáng trăng suông,
Gió vàng hiu hắt như tuôn mạch sầu.
Niềm tâm sự thấp cao mọi nỗi,
10. T́nh cảnh này biết nói cùng ai?
Chống tay ngồi ngẫm sự đời,
Bực ḿnh mà gửi mấy lời vân vân.
Thân Phận Đài Trang
Nghĩ ḿnh cũng dự phần son phấn,
Cũng dự phần ngọc trắng, gương trong,
15. Cũng môi son, cũng má hồng,
Cũng màu thi lễ cũng ḍng trâm anh.
Cũng chải chuốt màu thanh vẻ quư,
Cũng năo nùng trâm vẽ, hương xông,
Cũng hay nữ hạnh, nữ công,
20. Nữ ngôn cũng lịch, nữ dung cũng mầu.
Vẻ quyền quư phong lưu cũng thuộc,
Nết đoan trang, trinh thục cũng ưa,
Ở ăn nề nếp sau xưa,
Dám sai phận gái mà thưa phép nhà.
25. Việc canh cửi, tay đưa chân dận,
Đường dệt thêu bướm lượn óng đôi,
So xem quốc sắc, nữ tài,
Đă trong gia huấn, lại ngoài nam phong.
Khi nối gót kiếm, cung, kỵ, ngự,
30. Khi theo đ̣i kinh sử, tứ thư,
Khi lựa vận, lúc so tơ,
Khi bầu Lư Bạch, khi cờ Trương Ba.
Lụa Đào Trước Gió
Dẫu chẳng phải ngọc ngà kỳ dị,
Nhưng cũng trong ư nhị thanh tân,
35. Những mong vườn hạnh gặp tuần,
Gieo cầu đáng dịp, nhắc cân đương vừa.
Tuy chưa chắc cung phi hoàng hậu,
Th́ cũng rằng mệnh phụ, phu nhân,
Hoặc là tài tử, giai nhân,
40. Th́ công sửa túi nâng khăn cũng đành!
May mà gặp khoa danh, khoa giáp,
Cũng bỏ công đánh sáp soi gương,
Những công trang điểm sửa sang,
Dẫu treo thước ngọc, nhà vàng cũng nên!
45. Tưởng không nổi giận duyên, tủi phận,
Tưởng không điều nhạt phấn, phai son!
Một hai tính cuộc vuông tṛn,
Đào c̣n đương thắm, liễu c̣n đương tơ.
Ngẫm duyên phận, ai ngờ nên nỗi,
50. Nghĩ nguồn cơn, dở dói thêm càng,
V́ đâu nên nỗi dở dang?
Nói càng thêm giận, nghĩ càng thêm thương.
--------------------------------------------------------------------------
Tạo Hóa Trớ Trêu
1. Kiếp phù thế, nhân sinh thấm thoắt,
V́ chữ bần, nên ngắt chữ duyên!
Ai làm số phận xui nên ?
Há thua sắc thắm, há hèn màu tươi.
5. Con tạo hóa trêu ngươi chi tá ?
Đem sắc, tài thu cả vào khuôn,
Hiên tây thấp thoáng trăng suông,
Gió vàng hiu hắt như tuôn mạch sầu.
Niềm tâm sự thấp cao mọi nỗi,
10. T́nh cảnh này biết nói cùng ai?
Chống tay ngồi ngẫm sự đời,
Bực ḿnh mà gửi mấy lời vân vân.
Thân Phận Đài Trang
Nghĩ ḿnh cũng dự phần son phấn,
Cũng dự phần ngọc trắng, gương trong,
15. Cũng môi son, cũng má hồng,
Cũng màu thi lễ cũng ḍng trâm anh.
Cũng chải chuốt màu thanh vẻ quư,
Cũng năo nùng trâm vẽ, hương xông,
Cũng hay nữ hạnh, nữ công,
20. Nữ ngôn cũng lịch, nữ dung cũng mầu.
Vẻ quyền quư phong lưu cũng thuộc,
Nết đoan trang, trinh thục cũng ưa,
Ở ăn nề nếp sau xưa,
Dám sai phận gái mà thưa phép nhà.
25. Việc canh cửi, tay đưa chân dận,
Đường dệt thêu bướm lượn óng đôi,
So xem quốc sắc, nữ tài,
Đă trong gia huấn, lại ngoài nam phong.
Khi nối gót kiếm, cung, kỵ, ngự,
30. Khi theo đ̣i kinh sử, tứ thư,
Khi lựa vận, lúc so tơ,
Khi bầu Lư Bạch, khi cờ Trương Ba.
Lụa Đào Trước Gió
Dẫu chẳng phải ngọc ngà kỳ dị,
Nhưng cũng trong ư nhị thanh tân,
35. Những mong vườn hạnh gặp tuần,
Gieo cầu đáng dịp, nhắc cân đương vừa.
Tuy chưa chắc cung phi hoàng hậu,
Th́ cũng rằng mệnh phụ, phu nhân,
Hoặc là tài tử, giai nhân,
40. Th́ công sửa túi nâng khăn cũng đành!
May mà gặp khoa danh, khoa giáp,
Cũng bỏ công đánh sáp soi gương,
Những công trang điểm sửa sang,
Dẫu treo thước ngọc, nhà vàng cũng nên!
45. Tưởng không nổi giận duyên, tủi phận,
Tưởng không điều nhạt phấn, phai son!
Một hai tính cuộc vuông tṛn,
Đào c̣n đương thắm, liễu c̣n đương tơ.
Ngẫm duyên phận, ai ngờ nên nỗi,
50. Nghĩ nguồn cơn, dở dói thêm càng,
V́ đâu nên nỗi dở dang?
Nói càng thêm giận, nghĩ càng thêm thương.